Do dziś nie wiadomo, dlaczego CBA weszło do gabinetu ginekolożki ze Szczecina i zabrało dokumentację medyczną pacjentek z ostatnich 30 lat.

Był 9 stycznia 2023 roku, gdy do szczecińskiego gabinetu dr Marii Kubisy weszło sześciu uzbrojonych agentów Centralnego Biura Antykorupcyjnego.

Zabrali dokumentację 6 tys. pacjentek

– Funkcjonariusze weszli, rzucili się do szuflad, szafek i dokumentów. Wybierali dokumenty i je wyrzucali. (…) Opróżnili mi gabinet – opowiadała programowi „Uwaga!” doktor Maria Kubisa, ginekolożka. Zabrano dokumentację około 6 tysięcy pacjentek z ostatnich 30 lat. Wiele pacjentek czekało na wyniki badań, czasem bardzo poważnych. Funkcjonariusze oddali dokumentację po dwóch miesiącach. Nie oddali telefonu ginekolożki i notesu z wynikami badań.

Prokuratura milczy

Skąd tak radykalne działania? Wiadomo jedynie, że podczas kontroli korespondencji w innej sprawie padło nazwisko dr Marii Kubisy. Prawdopodobnie miało chodzić o rzekomą pomoc w przerwaniu ciąży. Dr Kubisa nigdy nie została przesłuchana i nie przedstawiono jej żadnych zarzutów. Ale na przesłuchania wzywane są jej pacjentki. Dlaczego? Prokuratura Regionalna w Szczecinie milczy.

Naruszona prywatność i poczucie bezpieczeństwa

Pacjentki dr Marii Kubisy czują, że państwo bezprawnie naruszyło ich prywatność oraz poczucie bezpieczeństwa. Nie wiadomo, gdzie akta z tak wrażliwymi informacjami były przetrzymywane ani kto miał do nich dostęp. – Poczucie, że ktoś w tym grzebał, że ktoś to czytał, było potworne. Pamiętam, że miałam podobne uczucie, kiedy mi się włamali do domu – wyznała w „Uwadze!” Magdalena Śliwińska, jedna z pokrzywdzonych pacjentek.

Cała nadzieja w dostępie do informacji

Wobec braku jakichkolwiek informacji ze strony prokuratury, jedna z pacjentek dr Kubisy postanowiła skorzystać ze swojego prawa dostępu do informacji. Wysłała do Prokuratury Regionalnej w Szczecinie wniosek o udostępnienie m.in. informacji o tym, jak były przechowywane zarekwirowane dokumenty, ile osób miało do niej dostęp, jak były zabezpieczone itd. Prokuratura odmówiła odpowiedzi, więc pacjentka poprosiła o pomoc Sieć Obywatelską Watchdog Polska.

W uzasadnieniu do wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie czytamy:

M. Z. (dalej: „wnioskodawczyni”, „skarżąca”) pismem z 3 marca 2023 r. zwróciła się do Prokuratora (dalej: „Prokurator”, „organ”) z wnioskiem o udzielenie informacji publicznej w poniższym zakresie, a dotyczącym czynności podjętych w ramach prowadzonego postępowania pod sygn. […] – zatrzymania dokumentacji lekarskiej dr […] poprzez wskazanie:

– gdzie po dacie […] 2023 r. przedmiotowa dokumentacja była przechowywana,
– czy było zmieniane miejsce przechowywania dokumentacji,
– czy i w jaki sposób dokonano zabezpieczenia dokumentacji w celu wykluczenia możliwości wycieku danych w niej zawartych,
– ile osób miało dostęp do przedmiotowej dokumentacji,
– czy dokumentacja była kserowana, powielana, utrwalana w jakiejkolwiek formie; jeśli tak to proszę o podanie ilości sporządzonych kopii, wskazanie czy kopie są przechowywane w jedynym miejscu czy też w kilku oraz liczby osób upoważnionych do jej przeglądania,
– czy w sprawie została wydana decyzja o zatrzymaniu konkretnej dokumentacji, czy też decyzja ta miała w, swojej treści ogólny charakter,
– czy w przypadku przekazywania przez Prokuraturę innym podmiotom dokumentacji medycznej weryfikowane były przez Prokuraturę posiadane zabezpieczenia i sposób przechowywania w celu wyeliminowania dostępu osobom nieuprawnionym,
– czy w przypadku przekazywania dokumentacji innym podmiotom były sporządzane protokoły przekazania,
– czy były przeprowadzone oględziny dokumentacji, a jeśli tak, to czy został sporządzony protokół z tej czynności.

Wnioskodawczyni, wskazała, że zakres oczekiwanej odpowiedzi w żadnej mierze nie narusza tajemnicy postępowania karnego, nie narusza także innych tajemnic związanych z funkcjonowaniem podmiotów, co do których dotyczy wniosek. Strona nie wnosi o podawanie jakichkolwiek danych osobowych, czy pozwalających na jakąkolwiek identyfikację, zaś oczekiwany sposób odpowiedzi odwołuje się do wskazania liczb odpowiedzi o charakterze bardzo ogólnym.

Sieć Obywatelska Watchdog Polska, jak czytamy w artykule pt. „CBA i dokumentacja medyczna”, stała na stanowisku, że:

Prawo do informacji jest jednym z praw człowieka i wszystkie wątpliwości należy interpretować na korzyść tego prawa.
Wniosek o udostępnienie konkretnych informacji dotyczących postępowania przygotowawczego nie może być utożsamiany z wnioskiem o uzyskanie dostępu do całości akt postępowania. Treść art. 156 Kodeksu postępowania karnego nie wyklucza zastosowania Ustawy o dostępie do informacji publicznej.
Uznanie, że dostęp do informacji o postępowaniu przygotowawczym możliwy jest wyłącznie na podstawie procedury dostępu do akt (156 k.p.k.) oznacza w praktyce, że działania prokuratury wyjęte są spod jakiegokolwiek społecznego nadzoru. Oczywiste jest, że prokurator, który „ma coś na sumieniu”, nie będzie udostępniał akt.
Omawiana sprawa ma szczególną wagę.

Sąd administracyjny wydał wyrok

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w wyroku II SAB/Sz 94/23 uznał, że prokurator dopuścił się bezczynności i zobowiązał go do rozpoznania wniosku skarżącej. W części merytorycznej uzasadnienia wyroku sąd stwierdził m.in.

Zdaniem Sądu informacje dotyczące kwestii takich jak: miejsca przechowywania dokumentów (w szczególności zawierające dane wrażliwe), formy zabezpieczania dokumentów, sposoby i formy przekazywania dokumentów, stanowią przejaw działalności prokuratury i informacja na ich temat stanowi informację publiczną.

(…)

Skarżąca nie domagała się w swym wniosku udostępnienia akt sprawy, a wyłącznie informacji o sposobie postępowania z dokumentacją medyczną w określonej sprawie prowadzonej przez Prokuraturę. Chodziło raczej o sposób realizacji zawartych w przepisach szczególnych, wytycznych odnośnie do tworzenia, rejestrowania, przechowywania, jak i udostępniania dokumentów przez organ publiczny. Jest to informacja, która może znajdować się nie tylko w dokumentach znajdujących się w aktach postępowania, ale także w innych zbiorach dokumentów prokuratury.

Nadzieja dla pacjentek

Choć wyrok nie jest jeszcze prawomocny (prokuratura może złożyć skargę kasacyjną), to jest bez wątpienia dużym sukcesem.

– Dla pacjentek, które od stycznia żyły w niewiedzy dotyczącej tego, kto czytał ich dokumentację medyczną, kto miał dostęp do najintymniejszych szczegółów ich życia, ten wyrok to pierwsza optymistyczna informacja od miesięcy, to dla nich światełko w tunelu. One w końcu poczuły, że nie są zupełnie bezradne – przyznaje Szymon Osowski, prezes Sieci Obywatelskiej Watchdog Polska.

Nikt nie musi czuć bezradności

Często mówi się, że wiedza, to władza. Tym bardziej wiedza o własnych prawach i tym, jak z nich korzystać. Jeśli chcesz dowiedzieć się więcej o prawach człowieka i dostępie do informacji, weź udział w bezpłatnym kursie „Prawa człowieka i dostęp do informacji”, a jeśli masz jeszcze większą ochotę na zdobycie nowej wiedzy, to możesz zapisać się na bezpłatny kurs „Na straży”, w którym nie tylko dowiesz się najważniejszych rzeczy o prawach człowieka, w tym o prawie do informacji, ale też nauczysz się, jak analizować prawo, jak monitorować stan jego przestrzegania przez urzędy i instytucje, ale też jak działać na rzecz wprowadzania pozytywnych zmian w tym zakresie.

Aby obejrzeć reportaż programu „Uwaga!”, kliknij na poniższy obrazek: